Deze pagina is een vertaling. Bij verschillen tussen deze versie en de Engelse versie prevaleert de Engelse versie.
Naslag
Begrippenlijst
Kernbegrippen op het gebied van continuïteit, governance en opvolging van familievermogen.
The Continuity Compact Een kader van vier principes voor vermogensoverdracht over meerdere generaties, bestaande uit Govern (beslissingsbevoegdheden en structuren voor familiegovernance vastleggen), Communicate (een bewuste dialoog tussen de generaties mogelijk maken), Prepare (de bekwaamheid en de gereedheid van de opkomende generatie ontwikkelen) en Endure (stabiele stewardshiprelaties inzetten die marktcycli en generatiewisselingen overleven). Het kader beantwoordt aan de gedocumenteerde werkelijkheid dat een geslaagde overdracht van familievermogen evenzeer afhangt van deugdelijke juridische en fiscale planning als van bewuste communicatie en afstemming tussen de generaties.
Banquier Privé / Private Banker Een Zwitserse juridische kwalificatie voor een vennoot of directeur van een private-bankingpartnerschap die onbeperkt persoonlijk aansprakelijk is voor de verplichtingen van de onderneming en die de cliëntrelaties persoonlijk onderhoudt. Naar Zwitsers federaal bankrecht bepaalt de aanwezigheid van een of meer onbeperkt aansprakelijke vennoten de juridische status van private banker, wat een persoonlijke fiduciaire betrokkenheid en institutionele stabiliteit over de generaties heen tot uitdrukking brengt.
Société en Commandite par Actions (SCmA) Een Zwitserse rechtsvorm, geregeld in de artikelen 764 en volgende van het Zwitserse Wetboek van Verbintenissenrecht, waarin een of meer beherende vennoten onbeperkt persoonlijk aansprakelijk zijn voor de schulden van de onderneming, terwijl de aandeelhouders-investeerders beperkt aansprakelijk zijn. Deze structuur verenigt de verantwoordelijkheid van een personenvennootschap met de flexibiliteit in kapitaalwerving van een naamloze vennootschap, en blijft in Zwitserland betrekkelijk zeldzaam. Bordier & Cie is op 30 juni 2020 omgezet in een SCmA, met behoud van de onbeperkte aansprakelijkheid van de vennoten als een bewuste governancekeuze ten gunste van continuïteit.
Familiehandvest (of familiestatuut) Een formele schriftelijke vastlegging van de waarden, de missie, de governanceprincipes, de besluitvormingsprocessen en de regels van een familie voor het rentmeesterschap over het vermogen, de opvolging en de conflictbeslechting. Familiehandvesten dienen als basisdocument voor vermogensoverdracht over meerdere generaties doordat zij gedeelde verwachtingen vastleggen voordat er geschillen ontstaan. Onderzoek toont aan dat families met een handvest hun communicatie twee keer zo effectief beoordelen en hun gezamenlijke besluitvorming 1,5 keer zo effectief als families zonder handvest (UBS & Agreus, 2025).
Familieraad Een beraadslagend orgaan van familieleden uit verschillende generaties en takken dat regelmatig bijeenkomt om te spreken over gedeelde governance, beleggingsstrategie, filantropie en opvolgingsplanning. Onderzoek toont aan dat regelmatige familiebijeenkomsten en communicatie door adviespraktijken voor vermogende families worden beschouwd als de meest effectieve strategie voor de planning van vermogensoverdracht: 89 procent van de ondervraagde kantoren noemt een doorlopende communicatiecadans binnen de familie essentieel voor een geslaagde overdracht (Cerulli, 2024).
Opkomende generatie De jongere groep familieleden die vermogen, leidinggevende rollen of beslissingsbevoegdheid zal erven. Bewuste financiële vorming op jonge leeftijd, geleidelijke betrokkenheid bij beslissingen over het familiebedrijf of de beleggingen, en stapsgewijs toenemende verantwoordelijkheid zijn de belangrijkste mechanismen om de opkomende generatie voor te bereiden op het rentmeesterschap over kapitaal en familiewaarden op de lange termijn. Slechts 23 procent van de leden van de volgende generatie is volledig of in hoge mate voorbereid op het beheer van geërfd vermogen (UBS & Agreus, 2025).
Family office Een private beheerstructuur die de beleggingen, de fiscaliteit, de nalatenschapsplanning, de filantropie en de administratieve zaken van één familie (single family office) of van meerdere niet-verwante families (multi family office) behartigt. Family offices werken met een langetermijngerichte, geïntegreerde benadering van vermogen en nalatenschap, en bieden doorgaans fiscale en nalatenschapsplanning, risicobeheer, trusteeschap, beleggingsadvies en de coördinatie van professionele adviseurs.
Family offices dienen als ankerpunt voor rentmeesterschap op de lange termijn.
Stewardship (rentmeesterschap) De verantwoorde allocatie, het verantwoorde beheer en het verantwoorde toezicht op kapitaal over een langetermijnhorizon, waarbij de bescherming en de versterking van de belangen van cliënt en begunstigden in economische, sociale en ecologische dimensies voorrang krijgen boven rendement op korte termijn.
Stewardship weerspiegelt een inzet voor duurzame waardecreatie en institutionele continuïteit over marktcycli heen. Een rentmeester onderscheidt zich van een vermogensbeheerder door zijn bereidheid om beleggingen door neergangen heen aan te houden en om de langetermijndoelstellingen van de familie voorrang te geven boven het kwartaalrendement.
Geduldig kapitaal Kapitaal dat wordt vastgelegd voor een beleggingshorizon van meerdere jaren of meerdere decennia, waarbij beleggers bereid zijn onmiddellijk rendement op te geven in de verwachting van duurzame waardestijging op lange termijn. Belangrijke bronnen van geduldig kapitaal zijn pensioenfondsen, staatsfondsen, universitaire schenkingsfondsen en private banks die vermogen beheren over generatiewisselingen heen. Geduldig kapitaal stelt adviseurs in staat de verleiding te weerstaan om portefeuilles te veel om te zetten of kortetermijnbewegingen van de markt na te jagen (Ivashina & Lerner, 2019).
Discretionair mandaat Een beheerbevoegdheid die een cliënt aan een bankier of fiduciair verleent, waarmee de beheerder namens de cliënt beslissingen over aankoop, verkoop en allocatie mag nemen binnen afgesproken parameters (risicotolerantie, tijdshorizon, doelstellingen), zonder dat voor elke transactie voorafgaande goedkeuring nodig is. Discretionaire mandaten maken slagvaardig portefeuillebeheer mogelijk en komen veel voor in private-bankingrelaties die op vertrouwen en langdurig rentmeesterschap zijn gebouwd.
Houdsterstructuur Een rechtspersoon (zoals een houdstermaatschappij, een personenvennootschap of een trust) die de activa, de ondernemingen of de beleggingen van een familie houdt en beheert. Houdsterstructuren bieden administratieve doelmatigheid, fiscale optimalisatie, scheiding van aansprakelijkheid en continuïteit van zeggenschap over generatiewisselingen heen, doordat de activa als één samenhangend geheel kunnen worden beheerd.
Opvolgingsplan Een gedocumenteerd kader dat vastlegt wie de leiding, de beslissingsbevoegdheid of het economische eigendom van het familievermogen en de familiale activa zal overnemen, met inbegrip van de tijdlijn van de overgangen, de ontwikkelingsmijlpalen voor erfgenamen en de governancemechanismen die een soepele overdracht moeten waarborgen. Opvolgingsplannen brengen juridische bepalingen, talentontwikkeling en afstemming binnen de familie samen om conflicten te beperken en familiewaarden te behouden. Families met een opvolgingsplan tonen een 4 keer hogere voorbereiding van de volgende generatie (UBS & Agreus, 2025).
Trust Een juridische constructie waarbij een fiduciair (de trustee) de eigendom van activa houdt ten behoeve van een of meer begunstigden, waardoor die activa kunnen worden beheerd en uitgekeerd volgens de schriftelijke instructies van de oprichter. Trusts bieden privacy, flexibiliteit, bescherming tegen complexe erfrechtelijke procedures en de mogelijkheid om duurzame voorwaarden aan vermogen en nalatenschap te verbinden over de generaties heen.
Continuïteitsaudit Een systematische beoordeling van de vermogensinfrastructuur van een familie, met inbegrip van de vastlegging van alle activa, de digitale dossiers, de vindplaats van rekeningen en eigendomsbewijzen, de opvolgingsprotocollen, de noodprocedures en de aangewezen trustees of fiduciairs. Een continuïteitsaudit legt het institutionele geheugen vast en zorgt ervoor dat de volgende generatie, als een sleutelfiguur binnen de familie wegvalt, alle activa kan vinden en beheren zonder vertraging of verlies van informatie.
Vermogensoverdracht Het proces waarbij activa, beslissingsbevoegdheden en familiewaarden van de ene generatie op de volgende overgaan, in zijn juridische, fiscale, financiële en relationele dimensies.
Een geslaagde vermogensoverdracht hangt evenzeer af van deugdelijke planning als van bewuste communicatie: onderzoek toont aan dat families met formele governancestructuren en regelmatige communicatie meetbaar meer vermogen behouden en minder opvolgingsconflicten kennen.
Nalatenschapsplan Een samenhangende juridische en financiële strategie die testamenten, trusts, fiscaal efficiënte structuren, verzekeringen, volmachten en begunstigdenaanwijzingen omvat. Een nalatenschapsplan is bedoeld om fiscale weglekken te beperken, de privacy te beschermen, te waarborgen dat de activa worden verdeeld en beheerd volgens de bedoeling van de eigenaar, en erfgenamen en fiduciairs duidelijkheid en rechtszekerheid te bieden. In 2025 had slechts ongeveer een op de vier Amerikanen een testament, tegenover een op de drie in 2022 (Caring.com, 2025).
Familiebeleggingsmaatschappij Een rechtspersoon (doorgaans een houdstermaatschappij of een commanditaire vennootschap) waarmee een familie gezamenlijk beleggingen, werkmaatschappijen of reële activa houdt en beheert. Een familiebeleggingsmaatschappij centraliseert de besluitvorming, maakt stapsgewijs toenemende verantwoordelijkheid voor de volgende generatie mogelijk (door het gezamenlijk beheer van bepaalde posities) en houdt kapitaal binnen de familiestructuur over meerdere generatiewisselingen heen.
Dynasty trust Een trust die zo is gestructureerd dat hij familievermogen over meerdere generaties houdt en doorgeeft, vaak tot voorbij het leven van de kinderen en kleinkinderen van de oprichter, daar waar de regels van het rechtsgebied dat toelaten. Doordat de activa binnen de trust worden gehouden in plaats van rechtstreeks te worden uitgekeerd, kan een dynasty trust vermogen afschermen van opeenvolgende ronden van overdrachtsbelasting en van aanspraken van schuldeisers of scheidende echtgenoten, terwijl de rentmeesterschapsbedoelingen van de oprichter over een lange horizon bewaard blijven.
Generation-skipping trust (trust die een generatie overslaat) Een trust die is opgezet om activa over te dragen aan kleinkinderen of verdere afstammelingen, waarbij de tussenliggende generatie als rechtstreekse ontvanger wordt overgeslagen. De structuur laat de middelste generatie toe tijdens haar leven van inkomsten of beperkte toegang te profiteren, terwijl de hoofdsom overgaat op jongere begunstigden. Families gebruiken constructies die een generatie overslaan om de gecumuleerde belasting te verlagen die ontstaat wanneer vermogen bij elke opeenvolgende generatiewisseling wordt overgedragen en belast.
Familiestichting Een liefdadige entiteit die door een familie is opgericht en gefinancierd om haar filantropische giften op een gestructureerde en duurzame manier te richten. Een familiestichting biedt een vehikel om meerdere generaties bij een gedeeld doel te betrekken, prioriteiten voor de toekenning van giften te bepalen en waarden naast kapitaal door te geven. Zij kan dienen als oefenterrein voor de opkomende generatie, doordat jongere leden governanceverantwoordelijkheid en ervaring met besluitvorming krijgen binnen een afgebakende omgeving met lagere inzet.
Uitbestede directeur beleggingen Een regeling waarbij een familie of een instelling het ontwerp, de uitvoering en het doorlopende toezicht op haar beleggingsprogramma delegeert aan een externe professional of onderneming die in een fiduciaire hoedanigheid optreedt. De uitbestede directeur beleggingen neemt de verantwoordelijkheid op zich voor de vermogensallocatie, de selectie van beheerders en de bewaking van de portefeuille, waardoor families zonder groot intern beleggingsteam toegang krijgen tot institutionele discipline terwijl zij de zeggenschap over doelstellingen en risicoparameters behouden.
Beleggingsstatuut Een schriftelijk document waarin de doelstellingen, de risicotolerantie, de tijdshorizon, de liquiditeitsbehoeften en de allocatierichtlijnen voor een portefeuille zijn vastgelegd. Een beleggingsstatuut legt gedeelde verwachtingen vast tussen een familie en haar adviseurs, biedt een ijkpunt voor de besluitvorming in perioden van marktstress, en ondersteunt de continuïteit doordat de beleggingsbedoelingen personeelswisselingen en generatiewisselingen overleven.
Lombardkrediet Een kredietvorm met een portefeuille verhandelbare effecten als onderpand, waarbij de verpande activa als zekerheid dienen en tegelijk belegd blijven. Families gebruiken lombardfaciliteiten om liquiditeit vrij te maken zonder posities te verkopen, waardoor zij het realiseren van vermogenswinst vermijden, langetermijnposities behouden en aan kortlopende financieringsbehoeften voldoen. Het beschikbare krediet beweegt mee met de waarde van de verpande activa, en een daling van de waarde van het onderpand kan aanvullende zekerheid vereisen.
Open architectuur Een beleggingsbenadering waarbij een instelling toegang biedt tot producten en strategieën van een breed scala aan externe aanbieders, in plaats van cliënten te beperken tot haar eigen huisfondsen. Open architectuur is bedoeld om de aanbevelingen van de adviseur op de belangen van de cliënt af te stemmen door het beschikbare universum te verbreden en de belangenconflicten te verminderen die aan de distributie van eigen producten kleven, wat de selectie van instrumenten op hun merites ondersteunt.
Core Holdings De basisposities binnen een portefeuille die bedoeld zijn om over een lange horizon te worden aangehouden en die de centrale, duurzame blootstelling van de portefeuille vormen. Core holdings zijn doorgaans gespreide posities met een lage omloopsnelheid, geselecteerd omdat zij aansluiten bij de doelstellingen en de risicotolerantie van de familie, en waaromheen meer tactische of gespecialiseerde allocaties kunnen worden geordend. Het aanhouden van stabiele core holdings weerspiegelt de principes van geduldig kapitaal en langdurig rentmeesterschap.
Spendthrift trust Een trust met bepalingen die de mogelijkheid van een begunstigde beperken om zijn belang over te dragen, te verpanden of af te staan, en die het bereik van de schuldeisers van de begunstigde tot de activa van de trust inperken. Spendthrift-constructies beschermen vermogen tegen onvoorzichtig beheer, aanspraken van buitenaf of ongepaste beïnvloeding, terwijl de trustee afgemeten uitkeringen kan blijven doen. Families zetten ze in om kapitaal te behouden voor jongere of minder ervaren begunstigden en tegelijk in hun behoeften te voorzien.
Insteller (settlor) De persoon die een trust opricht door er activa in over te dragen en de voorwaarden vast te leggen waaronder die activa moeten worden gehouden en beheerd. Ook aangeduid als grantor of oprichter, bepaalt de insteller de begunstigden, de bevoegdheden van de trustee en de voorwaarden voor uitkeringen. Zodra de activa zijn ingebracht, gaat de zeggenschap over op de trustee, die ze moet beheren in overeenstemming met de vastgelegde bedoelingen van de insteller en het toepasselijke recht.
Trustee De fiduciair die de juridische eigendom van de activa van een trust houdt en die beheert ten behoeve van de begunstigden, in overeenstemming met de trustakte en het toepasselijke recht. Een trustee is gebonden aan plichten van loyaliteit, zorgvuldigheid en onpartijdigheid, en moet handelen in het belang van de begunstigden en niet in zijn eigen belang. De keuze van een bekwame en onafhankelijke trustee staat centraal in de continuïteit, omdat het ambt generatiewisselingen kan overleven.
Begunstigde Een persoon of entiteit die recht heeft op een voordeel uit een trust, een nalatenschap, een stichting of een verzekeringsconstructie, in de vorm van inkomsten, kapitaal of het gebruik van activa. Begunstigden kunnen huidige of toekomstige rechten hebben, en hun aanspraken kunnen vaststaan of aan de discretie van de trustee zijn onderworpen. Een duidelijke aanduiding van de begunstigden en van hun respectieve rechten vermindert onduidelijkheid, beperkt geschillen en ondersteunt een ordelijke vermogensoverdracht.
Volmacht Een rechtshandeling waarbij de ene persoon een andere machtigt om namens hem te handelen in financiële, juridische of administratieve aangelegenheden, hetzij in het algemeen, hetzij binnen omschreven grenzen. Een duurzame volmacht blijft van kracht wanneer de volmachtgever wilsonbekwaam wordt, waardoor een vertrouwde vertegenwoordiger de zaken kan behartigen zonder tussenkomst van de rechter. Binnen een continuïteitskader zorgen volmachten ervoor dat beslissingen zonder onderbreking kunnen worden genomen tijdens ziekte of wilsonbekwaamheid.
Domicilie Het rechtsgebied dat een persoon als zijn duurzame thuis beschouwt en waarnaar hij wil terugkeren, te onderscheiden van verblijfplaats of nationaliteit. Domicilie heeft belangrijke gevolgen voor de belasting van inkomen, kapitaal en erfenissen, en voor het recht dat de opvolging in de nalatenschap van een persoon beheerst. Omdat grensoverschrijdende families activa en leden in meerdere rechtsgebieden kunnen hebben, is de vaststelling van het domicilie een centrale overweging bij opvolgings- en nalatenschapsplanning.